در بازار بورس، برای ارزیابی عملکرد مالی شرکتها از روشهای مختلفی برای اندازهگیری سود و بازده استفاده میشود. یکی از این روشها، محاسبه سود به روش TTM (Trailing Twelve Months) است. این روش که به “دوازده ماه متوالی اخیر” یا “دوازده ماه گذشته” نیز شناخته میشود، به سرمایهگذاران کمک میکند تا تصویری واضح از وضعیت مالی و سودآوری (سود هر سهم (EPS)) شرکت در یک بازه زمانی ۱۲ ماهه اخیر را به دست آورند
در این مقاله از تیم حسن زاده فایننس به بررسی نحوه محاسبه سود با روش TTM، مزایای آن، محدودیتها و کاربردهای این روش در صنایع مختلف پرداخته میشود.
✅مزایای روش TTM
روش TTM با استفاده از دادههای مالی دوازده ماه اخیر، تصویری دقیق و بهروز از عملکرد مالی میزان سود سازی به ازای هر سهم شرکت ارائه میدهد. این رویکرد از آن جهت مفید است که دادههای تاریخی را با شفافیت به روزرسانی میکند و به جای استفاده تنها از صورتهای مالی سالانه که ممکن است اطلاعات ناکافی را شامل شوند، میتواند روندهای مالی را به صورت سه ماهه به خوبی نشان دهد. از جمله مزایای روش TTM میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بهروزرسانی مداوم اطلاعات: با تمرکز بر دادههای ۱۲ ماه اخیر، اطلاعات مالی همواره تازه و مرتبط با شرایط فعلی بازار هستند.
- کاهش تأثیر نوسانات فصلی: این روش با در نظر گرفتن یک سال کامل، نوسانات فصلی را تعدیل کرده و تصویر واقعیتری از عملکرد شرکت ارائه میدهد.
- امکان مقایسه بهتر: TTM امکان مقایسه عملکرد شرکتها را در بازههای زمانی مشابه فراهم میکند که این امر در تحلیل روندها و پیشبینی آینده مؤثر است.
محاسبه EPS به روش TTM
سود هر سهم یاEPS (Earnings Per Share) ، نشاندهنده سود خالص شرکت به ازای هر سهم است؛ به عبارت دیگر، EPS به روش TTM شامل مجموع سود خالص شرکت در دوازده ماه گذشته است که به ازای تعداد سهام منتشر شده تقسیم میشود.
📌 برای محاسبه EPS به روش TTM، مراحل زیر را دنبال میکنیم:
- جمعآوری سود خالص چهار فصل گذشته: سود خالص شرکت در چهار دوره سهماهه اخیر را استخراج کنید.
- جمعکردن سودهای فصلی: سودهای خالص چهار فصل را با هم جمع کنید تا سود خالص ۱۲ ماه گذشته به دست آید.
- تقسیم بر تعداد سهام: سود خالص ۱۲ ماهه را بر تعداد کل سهام منتشرشده شرکت تقسیم کنید.
📌 فرمول محاسبه EPS به روش TTM به صورت زیر است:
محاسبه نسبت P/E با روش TTM
نسبت «قیمت به درآمد» (Price to Earnings Ratio P/E)، نسبت قیمت بازار هر سهم به سود هر سهم را نشان میدهد و یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی ارزشگذاری سهام است. برای محاسبه این نسبت به روش TTM:
- دریافت EPS (TTM): مطابق با روش قبلی، EPS را برای ۱۲ ماه گذشته محاسبه کنید.
- تقسیم قیمت فعلی سهم بر EPS (TTM): قیمت کنونی هر سهم را بر EPS (TTM) تقسیم کنید.
📌 فرمول محاسبه P/E به روش TTM به صورت زیر است:
💡این نسبت میتواند به تحلیلگران کمک کند تا ارزشگذاری شرکت را بهطور دقیقتری انجام دهند و به ارزیابی اینکه آیا قیمت سهام نسبت به سود آن مناسب است یا خیر، بپردازند.
❌محدودیتهای روش TTM
با وجود مزایای فراوان، روش TTM نیز محدودیتهایی دارد که در هنگام استفاده از آن باید مدنظر قرار گیرد:
- عدم انعکاس تغییرات ناگهانی: در صورت وقوع رویدادهای غیرمنتظره مانند بحرانهای اقتصادی یا تغییرات ساختاری در شرکت، TTM ممکن است نتواند بهسرعت این تغییرات را منعکس کند.
- تأثیر نوسانات فصلی در برخی صنایع: در صنایعی که نوسانات فصلی شدید دارند، مانند گردشگری، TTM ممکن است تصویر دقیقی از عملکرد ارائه ندهد.
- نیاز به دادههای مالی دقیق: دقت در محاسبه TTM وابسته به صحت و کامل بودن گزارشهای مالی شرکت است.
چه عواملی بر محاسبه EPS به روش TTM تأثیر میگذارند؟
محاسبه EPS به روش TTM به عواملی بستگی دارد که میتوانند تأثیر زیادی بر سود شرکت داشته باشند. این عوامل شامل موارد زیر هستند:
- تغییرات در درآمدها و هزینهها: هرگونه افزایش یا کاهش در درآمدها یا هزینهها میتواند بهطور مستقیم بر EPS تأثیر بگذارد.
- تعداد سهام منتشر شده: تعداد سهام منتشر شده شرکت، به ویژه اگر سهام جدید منتشر شود یا برنامه خرید سهام اجرا گردد، میتواند EPS را تحت تأثیر قرار دهد.
- شرایط اقتصادی و بازار: وضعیت کلی بازار و اقتصاد ممکن است بر سودآوری شرکتها تأثیر بگذارد.
- رویدادهای غیرمترقبه: عواملی مانند بلایای طبیعی، تغییرات سیاسی یا اقتصادی میتوانند بهطور ناگهانی بر عملکرد مالی شرکت تأثیر بگذارند.
چگونه میتوان از تغییرات دورهای EPS برای پیشبینی آینده استفاده کرد؟
تغییرات دورهای EPS میتواند به تحلیلگران کمک کند تا روند سودآوری آینده شرکت را پیشبینی کنند. اگر EPS به طور مداوم در حال افزایش باشد، این میتواند نشانهای از رشد پایدار در آینده باشد. بالعکس، کاهش مستمر EPS ممکن است هشداردهنده باشد و نشاندهنده مشکلات در کسبوکار باشد؛ بنابراین، تحلیلگران میتوانند با مقایسه تغییرات EPS در دورههای مختلف، تصویر بهتری از پیشبینیهای آینده به دست آورند.
آیا روش TTM برای همه صنایع یکسان است؟
روش TTM برای همه صنایع به یک شکل کار نمیکند. در برخی صنایع که تغییرات فصلی یا نوسانات بازار بیشتری دارند، ممکن است روش TTM دقت کمتری داشته باشد. برای مثال، صنایع مرتبط با کشاورزی یا گردشگری که تحت تأثیر فصول مختلف قرار دارند، میتوانند نتایج متفاوتی نسبت به صنایعی مانند تولیدات صنعتی داشته باشند.
در چه صنایعی روش TTM بیشترین کاربرد را دارد؟
روش TTM بیشتر در صنایعی که عملکرد مالی آنها بهطور مداوم و بدون تغییرات عمده در هر فصل ادامه دارد (دارای جریان درآمدی باثبات یا نسبتاً پیشبینی پذیر هستند)، کاربرد دارد. به عنوان مثال، شرکتهای تولیدی با روند ثابت درآمد و هزینهها میتوانند از این روش برای اندازهگیری سودآوری استفاده کنند؛ مانند:
- صنایع تولیدی
- بانکداری و بیمه
- خدمات مالی
- محصولات مصرفی
آیا روش TTM برای صنایع پر نوسان مانند فناوری اطلاعات مناسب است؟
در صنایعی مانند فناوری اطلاعات که نوسانات درآمدی و تغییرات سریع فناوری تأثیر زیادی بر عملکرد مالی دارند، استفاده از TTM ممکن است بهتنهایی کافی نباشد. در چنین مواردی، ترکیب این روش با سایر تحلیلهای مالی، مانند تحلیل روند رشد درآمدی یا پیشبینیهای مبتنی بر دادههای آیندهنگر، میتواند نتایج دقیقتری ارائه دهد.
جمع بندی
روش TTM یکی از ابزارهای مهم در تحلیل مالی و ارزشگذاری سهام است که با تمرکز بر دادههای ۱۲ ماه اخیر، تصویری جامع و بهروز از عملکرد شرکت ارائه میدهد؛ اما همانطور که اشاره شد، این روش نیز محدودیتهایی دارد که در صنایع با نوسانات زیاد یا فصول خاص باید با احتیاط بیشتری به آن نگاه کرد. استفاده از این روش میتواند بهویژه برای صنایع با درآمدهای ثابت و کم نوسان مفید باشد و تحلیلگران را در ارزیابی دقیقتر شرکتها یاری کند.
