گواهی سپرده کالایی شمش روی چیست؟
گواهی سپرده کالایی شمش روی، اوراق بهاداری است که مالکیت مقدار مشخصی شمش روی را برای دارنده آن اثبات میکند. به زبان ساده، با خرید این گواهی صاحب یک کیلوگرم شمش روی با عیار ۹۹/۹۷ میشوید؛ کالایی که به صورت فیزیکی در انبارهای رسمی بورس کالای ایران سپرده شده است.
این ابزار از ۲۸ مهر ۱۴۰۴ با نماد ZincIngot در بورس کالا معامله می شود و به سرمایه گذار امکان می دهد بدون خرید فیزیکی، مالک شمش روی باشد و هر زمان که خواست آن را خرید و فروش کند.
چرا شمش روی؟ اهمیت این فلز در صنعت و اقتصاد
روی یکی از پرمصرف ترین فلزات صنعتی جهان است و جایگاه آن در اقتصاد از یک کاربرد کلیدی سرچشمه میگیرد: گالوانیزه کردن فولاد. در این فرآیند، لایه ای از روی روی سطح فولاد مینشیند و آن را در برابر خوردگی و زنگ زدگی مقاوم میکند. از همین رو، روی در صنعت ساختمان، خودروسازی، زیرساختهای حمل ونقل و تولید لوازم خانگی نقشی حیاتی دارد و عملاً یکی از ستونهای زنجیره تأمین صنایع زیرساختی به شمار می رود.
قیمت شمش روی به صورت مستقیم از نرخ جهانی این فلز در بورس فلزات لندن و نرخ ارز تبعیت میکند. همین پیوند، گواهی سپرده شمش روی را به ابزاری برای مشارکت در نوسانات بازار جهانی فلزات تبدیل کرده است؛ آن هم بدون اینکه سرمایه گذار ناچار به خرید، نگهداری و بیمه کردن شمش فیزیکی باشد.
بورس کالا نیز با پذیرش انبار شمش روی شرکت توسعه صنایع روی خاورمیانه، زمینه معامله این کالای استراتژیک را فراهم کرد تا تولیدکنندگان، مصرف کنندگان و سرمایه گذاران خرد بتوانند در بازاری شفاف و تحت نظارت، با آن معامله کنند.
گواهی سپرده شمش روی دقیقاً چه چیزی را ثابت میکند؟
این گواهی، سند مالکیت شما بر شمش روی انبارشده است؛ نه تعهدی برای تحویل در آینده و نه صرفاً یک عدد قیمتی. دارنده هر واحد گواهی، مالک یک کیلوگرم شمش روی استاندارد است که نزد انبار رسمی بورس کالا سپرده شده و کیفیت آن مطابق مشخصات اعلام شده در اطلاعیه گشایش انبار تضمین میشود.
در حال حاضر شمش روی دو انبار فعال دارد. انبار شماره یک، شرکت توسعه صنایع روی خاورمیانه در شهر زنجان می باشد. عیار شمش روی آن ۹۹.۹۷ است. انبار دوم، شرکت گسترش صنایع روی ایرانیان که این انبار در شهر زنجان و با همان عیار است.
تفاوت ماهوی این ابزار با خرید فیزیکی در همین نقطه نهفته است. در خرید فیزیکی، شما کالا را تحویل میگیرید و مسئولیت انبارداری، بیمه، امنیت و هزینه های نگهداری آن بر عهده خودتان است. اما با گواهی سپرده، مالکیت کالا بدون نیاز به حمل و نگهداری فیزیکی منتقل میشود. به بیان دیگر، گواهی ارزش شمش روی را از دشواریهای لجستیکی آن جدا میکند و همین ویژگی، معامله این فلز را برای سرمایه گذاران خرد نیز ساده، کم هزینه و امن ساخته است.
مشخصات گواهی سپرده کالایی شمش روی (نماد ZincIngot)
برای معامله آگاهانه این اوراق، شناخت مشخصات فنی آن ضروری است. جدول زیر خلاصهای از مهمترین ویژگیهای گواهی سپرده شمش روی را نشان میدهد:
|
مشخصه |
جزئیات |
|
نماد معاملاتی |
ZincIngot |
|
هر گواهی |
۱ کیلوگرم شمش روی |
|
عیار شمش |
۹۹/۹۷ |
| حداقل خرید |
۱ گواهی |
| سقف هر سفارش |
۱۰۰۰ گواهی (معادل یک تن) 
|
| دامنه نوسان |
مطابق اطلاعیه رسمی گشایش انبار (۱۰± درصد) |
هر گواهی سپرده معادل چند کیلوگرم شمش روی است؟
هر واحد گواهی سپرده شمش روی معادل یک کیلوگرم شمش روی با عیار ۹۹/۹۷ است. این بدان معناست که اگر مثلاً ۵۰۰ گواهی در سبد دارایی خود داشته باشید، مالک ۵۰۰ کیلوگرم شمش روی استاندارد انبارشده هستید.
عیار ۹۹/۹۷ بیانگر خلوص بسیار بالای شمش است و استانداردی است که بورس کالا برای پذیرش این کالا در نظر گرفته است. همین یکسان بودن مشخصات کیفی، معامله را برای همه طرفها شفاف و بدون ابهام میکند؛ چرا که خریدار دقیقاً میداند مالک چه کیفیتی از فلز است.
ساعات و روزهای معاملاتی گواهی سپرده روی
معاملات گواهی سپرده شمش روی در روزهای شنبه تا چهارشنبه هر هفته برگزار میشود و جدول زمانی زیر بر آن حاکم است:
|
مرحله معاملات |
بازه زمانی |
|
پیش گشایش |
۱۱:۴۵ تا ۱۲:۰۰ |
| حراج پیوسته |
۱۲:۰۰ تا ۱۸:۰۰ |
در مرحله پیش گشایش، سفارش ها ثبت میشوند اما معامله ای انجام نمیشود و بازار در حال کشف قیمت گشایش است. سپس با آغاز حراج پیوسته، سفارشهای خرید و فروش به صورت لحظه ای با یکدیگر تطبیق داده میشوند و معاملات انجام میگیرد.
محدوده نوسان قیمت و محدودیتهای معاملاتی
دو محدودیت مهم در معاملات این گواهی وجود دارد که پیش از ثبت هر سفارشی باید از آن آگاه باشید.
نخستین محدودیت به دامنه نوسان قیمت مربوط میشود. در منابع منتشرشده در این زمینه، دو عدد متفاوت اعلام شده است: برخی منابع دامنه نوسان را ۵± درصد و برخی دیگر ۱۰± درصد عنوان کرده اند. از آنجا که مقدار دقیق این متغیر مستقیماً بر مدیریت ریسک و ثبت سفارش شما اثر می گذارد، ملاک قطعی، متن اطلاعیه رسمی گشایش انبار است که بورس کالای ایران منتشر کرده است. پیش از آغاز معامله، این عدد را از اطلاعیه رسمی استعلام کنید.
دومین محدودیت به سقف هر سفارش بازمی گردد. هر سفارش می تواند حداکثر ۱۰۰۰ گواهی را شامل شود که معادل یک تن شمش روی است. در مقابل، حداقل خرید تنها یک گواهی است؛ یعنی سرمایه گذاران خرد نیز میتوانند با سرمایه اای اندک وارد این بازار شوند. اگر قصد خرید بیش از ۱۰۰۰ گواهی دارید، باید سفارش خود را به چند سفارش مجزا تقسیم کنید.
پیش نیازهای خرید گواهی سپرده شمش روی
پیش از آنکه بتوانید اولین سفارش خرید گواهی سپرده شمش روی را ثبت کنید، باید سه گام آماده سازی را پشت سر بگذارید. این پیش نیازها برای معامله در بورس کالا یکسان است و بدون تکمیل آنها امکان معامله وجود ندارد.
دریافت کد بورسی (سجام)
نخستین گام، دریافت کد بورسی است. این کد از طریق سامانه سجام (سامانه جامع اطلاعات مشتریان) صادر میشود و در واقع شناسه معاملاتی شما در بازار سرمایه ایران به شمار می رود. برای ثبت نام کافی است در سامانه سجام مدارک هویتی خود را ثبت و احراز هویت کنید.
اگر پیش از این در بورس اوراق بهادار یا سایر بازارها معامله کرده اید و کد بورسی دارید، این مرحله را پشت سر گذاشته اید و نیازی به ثبت نام مجدد نیست. در غیر این صورت، تکمیل فرآیند سجام نخستین و ضروری ترین قدم است.
دریافت کد بورس کالا از سامانه ایبیگو (EBGO)
داشتن کد بورسی به تنهایی برای معامله در بورس کالا کافی نیست. برای این بازار، کد اختصاصی «بورس کالا» لازم است که از سامانه ایبیگو (EBGO) دریافت میشود.
فرآیند دریافت این کد شامل این مراحل است:
- مراجعه به سامانه ایبیگو و ثبت نام با اطلاعات هویتی
- معرفی شماره حساب بانکی برای تسویه وجوه معاملات
- تکمیل احراز هویت در سامانه
پس از تأیید اطلاعات، نام کاربری و رمز عبور سامانه ایبیگو برای شما صادر می شود. توجه داشته باشید که صدور این مشخصات معمولاً بلافاصله نیست و ممکن است چند روز کاری زمان ببرد؛ بنابراین پیش از آغاز معامله، این مرحله را از قبل انجام دهید.
معرفی حساب در اختیار کارگزاری
آخرین گام، اتصال حساب شما به یک کارگزاری دارای مجوز معامله در بورس کالاست. کد بورس کالایی که از ایبیگو دریافت کرده اید، از طریق کارگزاری فعال میشود تا بتوانید از سامانه معاملاتی آن کارگزاری سفارش ثبت کنید.
برای این کار، کارگزاری مورد نظر خود را انتخاب و شماره حساب بانکی خود را به آن معرفی میکنید. این حساب، محل واریز وجه برای خرید و دریافت وجه حاصل از فروش گواهی ها خواهد بود. پس از تأیید کارگزاری و فعالسازی کد بورس کالا، عملاً آماده معامله هستید و می توانید وارد مرحله خرید شوید که در بخش بعد به تفصیل شرح داده میشود.
نحوه خرید گواهی سپرده شمش روی در بورس کالا (گام به گام)
پس از تکمیل پیش نیازهای توضیح داده شده در بخش قبل، میتوانید خرید گواهی سپرده شمش روی را آغاز کنید. مراحل زیر به ترتیب، مسیر کامل از واریز وجه تا ثبت سفارش را پوشش میدهد.
پیش از هر چیز باید حساب معاملاتی خود را شارژ کنید. روش های واریز وجه بسته به کارگزاری متفاوت است، اما رایج ترین آنها واریز از طریق درگاه پرداخت آنلاین سامانه معاملاتی یا انتقال از حساب بانکی معرفی شده است. در هر دو روش، مبلغ واریزشده ابتدا به «دفتر اصلی» حساب شما اضافه میشود.
نکته کلیدی که بسیاری از معامله گران تازه کار از آن غافل می مانند، تفاوت میان دفتر اصلی و دفتر سپرده کالایی است. وجهی که واریز می کنید در دفتر اصلی می نشیند، اما معاملات بورس کالا از دفتر سپرده کالایی انجام میشود. بنابراین پس از واریز وجه، باید مبلغ مورد نیاز را از دفتر اصلی به دفتر سپرده کالایی انتقال دهید؛ در غیر این صورت، با وجود موجودی کافی در حساب، سفارش شما ثبت نخواهد شد.
جست وجو و افزودن نماد شمش روی
پس از شارژ و انتقال وجه، نوبت به یافتن نماد معاملاتی میرسد. گواهی سپرده شمش روی با نماد ZincIngot در سامانه معاملاتی نمایش داده می شود و در برخی سامانه ها ممکن است با کد کاملتر CD1ZNI0001 نیز قابل جست وجو باشد.
برای افزودن نماد، کافی است در بخش جستوجوی سامانه معاملاتی خود عبارت ZincIngot یا کد CD1ZNI0001 را وارد کنید و نماد را به فهرست دیده بان (واچ لیست) خود اضافه کنید. این کار باعث میشود نماد همیشه در دسترس شما باشد و قیمتهای لحظه ای آن را به راحتی دنبال کنید.
ثبت سفارش خرید (قیمت و تعداد)
برای ثبت سفارش خرید، روی نماد شمش روی کلیک کنید و فرم سفارش را باز کنید. در این فرم سه مشخصه اصلی را تعیین می کنید: قیمت پیشنهادی، تعداد گواهی و نوع سفارش (محدود یا بازار). پس از وارد کردن این مقادیر، سفارش خود را ثبت و در صورت تطبیق با سفارش فروش، معامله انجام میشود.
یک محدودیت مهم را هنگام تعیین تعداد در نظر داشته باشید: همانطور که در بخش مشخصات گفته شد، سقف هر سفارش ۱۰۰۰ گواهی است. بنابراین اگر قصد خرید بیش از یک تن شمش روی را دارید، باید سفارش خود را به چند سفارش جداگانه تقسیم کنید؛ برای مثال خرید ۲۵۰۰ گواهی به صورت سه سفارش مجزا ثبت می شود.
برداشت وجه و مدیریت موجودی
پس از فروش گواهی ها، وجه حاصل به حساب معاملاتی شما بازمی گردد. برای استفاده از این وجه، لازم است ابتدا مبلغ را از دفتر سپرده کالایی به دفتر اصلی منتقل کنید و سپس درخواست برداشت وجه را در سامانه کارگزاری ثبت کنید تا مبلغ به حساب بانکی معرف یشده شما واریز شود.
مدیریت منظم موجودی میان دو دفتر، بخشی از عادت معاملاتی حرفهای است. توصیه میشود پیش از هر معامله موجودی دفتر سپرده کالایی را بررسی کنید تا از کافی بودن وجه برای ثبت سفارش اطمینان حاصل کنید و پس از هر فروش نیز انتقال به دفتر اصلی و برداشت را به موقع انجام دهید.
کارمزد و مالیات معاملات گواهی سپرده شمش روی
هزینه نهایی معامله گواهی سپرده شمش روی فقط به قیمت خرید محدود نمی شود. برای برآورد دقیق، باید کارمزدها و وضعیت مالیاتی معامله را هم در نظر بگیرید؛ چون این دو مؤلفه روی بازده واقعی سرمایه گذاری اثر مستقیم دارند.
جزئیات کارمزد خرید و فروش
کارمزد معامله گواهی سپرده شمش روی از چند جزء تشکیل میشود: کارمزد کارگزار، بورس کالا، سپردهگذاری، نظارت سازمان و مدیریت فناوری. مجموع این هزینه ها در هر سمت معامله، حدود ۰/۰۰۲۴ است و در خرید و فروش رفت وبرگشتی، مجموعاً به ۰/۰۰۴۸ میرسد
|
جزء کارمزد |
توضیح |
|
کارگزار |
حق عمل انجام سفارش |
|
بورس کالا |
کارمزد معامله در بستر بورس |
| سپرده گذاری |
هزینه ثبت و نگهداری دارایی |
| نظارت سازمان |
کارمزد نظارت بر بازار |
| مدیریت فناوری |
هزینه زیرساخت سامانه |
این ارقام در مقایسه با بسیاری از روشهای سرمایه گذاری فیزیکی، شفاف و قابل محاسبه است و از همان ابتدا امکان برآورد دقیق هزینه را به سرمایه گذار میدهد.
آیا معاملات گواهی سپرده روی مشمول مالیات است؟
در حالت عادی، خودِ معامله گواهی سپرده شمش روی مشمول مالیات مستقیم معاملاتی نیست، به ویژه زمانی که معامله صرفاً در قالب خرید و فروش گواهی انجام شود و تحویل فیزیکی رخ ندهد. اما اگر دارنده گواهی بخواهد کالا را از انبار تحویل بگیرد، وضعیت مالیاتی متفاوت میشود و مالیات بر ارزش افزوده در مرحله ترخیص و تحویل فیزیکی اعمال میشود.
به بیان ساده، تا زمانی که گواهی را معامله می کنید، با یک ابزار مالی سروکار دارید؛ اما وقتی وارد مرحله دریافت شمش واقعی از انبار میشوید، ماهیت کالا فیزیکی می شود و الزامات مالیاتی مربوط به کالا نیز فعال میشود.
تحویل فیزیکی شمش روی از انبار بورس کالا
گواهی سپرده شمش روی فقط برای معامله کوتاه مدت و نوسانگیری نیست؛ اگر دارنده آن شرایط لازم را داشته باشد، می تواند در نهایت شمش واقعی را از انبار تحویل بگیرد. این مرحله برای کسانی اهمیت دارد که هدفشان نگهداری کالای فیزیکی یا استفاده صنعتی از آن است.
شرایط تحویل فیزیکی (حداقل ۲۱ هزار گواهی)
برای درخواست تحویل فیزیکی، دارنده گواهی باید حداقل ۲۱ هزار گواهی در اختیار داشته باشد؛ عددی که معادل ۲۰ هزار گواهی به همراه ۵ درصد تلورانس اعلام شده است. این شرط به این دلیل گذاشته شده که فرآیند تحویل در مقیاس قابل قبول و مطابق ضوابط انبار انجام شود. به طور مثال چنانچه خریدار درخواست ۸۰ هزار ( ۸۰ تن) گواهی شمش روی را داشته باشد، باید حداقل ۸۴ هزار گواهی سپرده ( ۸۰ هزار + ۵ درصد) در سبد دارایی خود داشته باشد، تا درخواست ترخیص ۸۰ هزار تایید شود.
مراحل درخواست تحویل کالا
فرآیند تحویل فیزیکی چند گام مشخص دارد. نخست باید در سامانه جامع تجارت ثبت نام کرده و کد نقش دریافت کنید. این کد برای شناسایی شما در فرایند تحویل و ترخیص کالا ضروری است.
پس از آن، درخواست تحویل را از طریق کارگزاری ثبت میکنید تا درخواست شما به مسیر اجرایی بورس و انبار ارجاع شود. درخواست ترخیص در روزهای کاری شنبه تا ۴ شنبه حداکثر ساعت ۱۶ می باشد. در ادامه، هماهنگی با انباردار و تعیین نوبت تحویل انجام میشود و پس از تأیید نهایی، می توانید برای دریافت کالا اقدام کنید.
هزینه انبارداری روزانه شمش روی
تا زمانی که شمش روی در انبار باقی بماند، هزینه انبارداری آن محاسبه میشود. در منابع بررسی شده، این هزینه در ابتدا ۹۰ ریال بوده و در سال ۱۴۰۵، ۱۳۸ ریال شده است. به ازای هر کیلوگرم، این هزینه به صورت روزانه دریافت می شود و پس از فروش گواهی تحت عنوان هزینه انبار داری دریافت می شود.
مزایا و ریسک های سرمایه گذاری در گواهی سپرده شمش روی
پیش از ورود به این بازار، باید تصویر روشنی از دو روی سکه داشته باشید. شناخت مزایا و ریسکها به شما کمک میکند تصمیمی متناسب با هدف و توان ریسک خود بگیرید.
مزایا
- پشتوانه واقعی: هر گواهی پشتوانه یک کیلوگرم شمش روی فیزیکی در انبار رسمی بورس کالا را دارد.
- سرمایه گذاری خرد: با حداقل خرید یک گواهی، می توانید بدون نیاز به سرمایه کلان وارد بازار فلزات شوید.
- شفافیت قیمتی: قیمت در بازاری رسمی و تحت نظارت کشف میشود و از نرخ جهانی روی و نرخ ارز تبعیت میکند.
- معافیت مالیاتی: معاملات گواهی تا زمانی که تحویل فیزیکی انجام نشود، مشمول مالیات مستقیم معاملاتی نیست.
- بدون دردسر نگهداری: مالکیت کالا بدون نگرانی از حمل، بیمه، امنیت و انبارداری منتقل میشود.
ریسکها و نکات احتیاطی
- نوسان قیمت فلزات: قیمت روی از نرخ جهانی و نرخ ارز اثر می پذیرد و می تواند افت وخیزهای قابل توجهی داشته باشد.
- ریسک نقدشوندگی: این ابزار به تازگی راه اندازی شده و ممکن است در برخی مقاطع، عمق بازار و نقدشوندگی محدود باشد.
- هزینه انبارداری بلندمدت: اگر قصد نگهداری طولانی مدت و در نهایت تحویل فیزیکی دارید، هزینه انبارداری به مرور روی بازده اثر می گذارد.
سرمایه گذاری در گواهی سپرده شمش روی برای کسی مناسب است که هم فرصت مشارکت در بازار جهانی فلزات را می بیند و هم نوسان و هزینه های بلندمدت آن را می پذیرد.
جمع بندی
گواهی سپرده شمش روی، پلی میان بازار سرمایه و بازار فیزیکی فلزات است. این ابزار به سرمایه گذاران خرد امکان می دهد بدون دغدغه نگهداری کالا، مالک شمش روی استاندارد باشند و از شفافیت بازار بورس کالا بهره مند شوند.
مسیر خرید این گواهی روشن است: دریافت کد بورسی و کد بورس کالا، معرفی حساب به کارگزاری، شارژ حساب، انتقال وجه به دفتر سپرده کالایی و در نهایت ثبت سفارش. در کنار این سادگی، باید نوسان قیمت فلزات، ریسک نقدشوندگی و هزینه انبارداری بلندمدت را نیز به درستی مدیریت کرد.
چنانچه هدف شما صرفاً بهره مندی از نوسانات قیمت روی است، معامله گواهی بدون تحویل فیزیکی گزینهای کمریسکتر و کمدردسرتر است. اما اگر به دنبال دریافت شمش واقعی هستید، باید از همان ابتدا شرایط تحویل، هزینه انبارداری و مالیات ارزش افزوده را در محاسبه خود لحاظ کنید. تصمیم درست، حاصل تطبیق این ابزار با هدف مالی شماست.
سوالات متداول
گواهی سپرده شمش روی چیست؟
اوراق بهاداری است که مالکیت یک کیلوگرم شمش روی با عیار ۹۹/۹۷ را برای دارنده اثبات میکند و در بورس کالای ایران معامله میشود.
حداقل مقدار خرید چقدر است؟
حداقل خرید یک گواهی است؛ یعنی با هزینه ای معادل قیمت یک کیلوگرم شمش روی میتوانید وارد این بازار شوید.
آیا معاملات مشمول مالیات است؟
معاملات گواهی تا زمانی که تحویل فیزیکی انجام نشود، مشمول مالیات مستقیم معاملاتی نیست؛ اما در صورت ترخیص کالا، مالیات بر ارزش افزوده اعمال میشود.
چه زمانی میتوان شمش روی را تحویل گرفت؟
در صورت داشتن حداقل ۲۱ هزار گواهی و تکمیل مراحل ثبت نام در سامانه جامع تجارت و درخواست از طریق کارگزاری، امکان تحویل فیزیکی فراهم میشود.
کارمزد معاملات چقدر است؟
مجموع کارمزد هر سمت معامله حدود ۰/۰۰۲۴ و مجموع رفت وبرگشت ۰/۰۰۴۸ است.
