بازار بورس چیست؟ همه چیزی که باید درباره بازار بورس و اوراق بهادار بدانید

امروزه راه‌های زیادی برای سرمایه‌گذاری وجود دارد که هر کدام از آن‌ها دارای مزایا و معایبی هستند. بازارهای مالی همیشه جذابیت ویژه‌ای برای افراد دارند زیرا که سبب کسب سود خواهند شد. بازار بورس و اوراق بهادار یکی از بهترین مکان‌ها برای سرمایه‌گذاری است که میلیون‌ها نفر در آن فعال هستند. اگر دوست دارید بدانید بازار بورس چیست و چه فرصت‌هایی در آن نهفته است، حتما تا انتهای این مطلب از حسن زاده فایننس در کنار ما باشید.

تعریف بازار بورس و اوراق بهادار

بازار بورس و اوراق بهادار یک بازار سازمان‌یافته و رسمی است که در آن خرید و فروش اوراق مالی مانند سهام، اوراق قرضه، اوراق مشارکت و قراردادهای آتی صورت می‌گیرد. این بازار به منظور تأمین مالی شرکت‌ها، دولت و نهادهای عمومی و خصوصی، تشویق به سرمایه‌گذاری، تنظیم قیمت‌ها و افزایش شفافیت و اطلاعات در بازار اقتصادی فعالیت می‌کند.

بورس و اوراق بهادار در ایران تحت نظارت شورای عالی بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار است که مسئول تعیین قوانین و مقررات، صدور مجوز، نظارت بر عملکرد و حل اختلافات در بازار هستند. بورس و اوراق بهادار در ایران شامل چهار بورس عمده است که به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

• بورس اوراق بهادار تهران
• فرابورس ایران
• بورس کالای ایران
• بورس انرژی ایران

که هر یک در زمینه‌های مختلف خدمات دهنده بازار هستند. بازار بورس و اوراق بهادار یک بازار پویا، پرریسک و پربازده است که نیازمند دانش، تحلیل، برنامه‌ریزی و رعایت اصول و روش‌های معاملاتی است. در نتیجه برای حضور در چنین بازاری باید به اصول معاملاتی تسلط داشته باشید.

بررسی انواع بازار بورس در ایران

همانطور که به آن اشاره کردیم، بازار بورس در ایران از اجزای مختلفی تشکیل شده است. از همین رو شما می‌توانید با بررسی گزینه‌های مختلف در این راستا به سراغ بهترین آن بروید.

بورس اوراق بهادار تهران

بورس اوراق بهادار تهران یک شرکت سهامی عام است که مسئول اجرای عملیات بازار سهام و اوراق قرضه در ایران است. این شرکت در سال ۱۳۸۴ به منظور توسعه و ارتقای بازار سرمایه ایران تأسیس شد و در حال حاضر بزرگترین بورس کشور است. بورس اوراق بهادار تهران به عنوان یک بازار مالی، فضایی را فراهم می‌کند که در آن شرکت‌ها، دولت و نهادهای عمومی و خصوصی می‌توانند با عرضه سهام و اوراق قرضه خود، منابع مالی لازم برای تأمین سرمایه، پروژه‌ها و بدهی‌های خود را جذب کنند. همچنین سرمایه‌گذاران می‌توانند با خرید و فروش این اوراق مالی، درآمد کسب کنند و ریسک پرتفوی خود را کاهش دهند.

بورس اوراق بهادار تهران تحت نظارت شورای عالی بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار است که مسئول تعیین قوانین و مقررات، صدور مجوز، نظارت بر عملکرد و حل اختلافات در بازار هستند.  بورس اوراق بهادار تهران در حال حاضر دارای بیش از ۶۰۰ نماد معاملاتی است که شامل شرکت‌های بخش‌های مختلف صنعت، خدمات، بانکداری، بیمه، فناوری اطلاعات و غیره هستند. همچنین در این بورس اوراق قرضه دولتی، شهرداری‌ها، شرکت‌های دولتی و خصوصی نیز عرضه می‌شوند.

فرابورس ایران

فرابورس ایران یک شرکت سهامی عام است که مسئول اجرای عملیات بازار اوراق مالی نوین و نهادهای مالی در ایران است. این شرکت در سال ۱۳۸۷ به منظور توسعه و ارتقای بازار سرمایه ایران تأسیس شد و در حال حاضر دومین بورس کشور محسوب می‌شود. فرابورس ایران به عنوان یک بازار مالی، فضایی را فراهم می‌کند که در آن بنگاه‌های اقتصادی، دولت و نهادهای عمومی و خصوصی می‌توانند با عرضه اوراق مالی نوین مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری، اوراق تامین مالی، اسناد خزانه اسلامی و قراردادهای آتی منابع مالی لازم برای تأمین سرمایه خود را جذب کنند.

در چنین شرایطی افراد هم می‌توانند فرصت‌های سرمایه‌گذاری را شکار کرده و از این طریق به سود مناسبی دست پیدا کنند.  فرابورس ایران تحت نظارت شورای عالی بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار است که مسئول تعیین قوانین و مقررات، صدور مجوز، نظارت بر عملکرد و حل اختلافات در بازار هستند.

بورس کالای ایران

بورس کالای ایران یک بازار منسجم و سازمان یافته است که در آن می‌توان به داد و ستد انواع محصولات صنعتی، کشاورزی، خودرو، طلا و ارز پرداخت. بورس کالای ایران همچنین ابزارهای مشتقه مانند قراردادهای آتی و اختیار معامله را نیز ارائه می‌دهد. بورس کالای ایران با هدف کشف قیمت شفاف و منصفانه، تسهیل تامین مالی، حمایت از تولید و صادرات و توسعه بازار سرمایه فعالیت می‌کند.

این بازار در سال ۱۳۸۲ تأسیس شده و در سال ۱۳۸۵ به عنوان چهارمین بورس جهان در حوزه کالا به ثبت رسیده است. در این روزها ارائه محصولاتی نظیر خودروها از طریق بورس کالا صورت می‌گیرد که با استقبال بی‌نظیری روبرو بوده است. همچنین امکان خرید و فروش ربع سکه در بازار بورس کالا هم فراهم شده است.

بورس انرژی ایران

بورس انرژی ایران یکی از بازارهای بورس ایران است که به منظور انجام معاملات حامل‌های انرژی و دارایی‌های مبتنی بر آن‌ها تاسیس شده است. در بورس انرژی ایران می‌توان حامل‌های انرژی فیزیکی مانند نفت، گاز، برق، پتروشیمی و غیره را خرید و فروش کرد. همچنین می‌توان اوراق بهادار مانند قراردادهای آتی، گواهی سپرده، گواهی صرفه‌جویی انرژی و غیره را نیز از این طریق دادوستد کرد.

بورس انرژی ایران در سال ۱۳۹۱ با مجوز شورای عالی بورس و اوراق بهادار به عنوان چهارمین بورس رسمی کشور تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار راه‌اندازی شد. هدف از تاسیس بورس انرژی ایران، توسعه بازار رقابت‌پذیر و شفاف حامل‌های انرژی، تأمین نظارت دولت بر عرضه و تقاضای حامل‌های انرژی، تعادل‌بخشیدن به قیمت‌ها و حذف دلالان و واسطه‌گران است. از همین رو بورس انرژی از لحظه تاسیس تا امروز با قدرت به کار خود ادامه داده است.

چطور وارد بازار بورس شویم؟

وارد شدن به بازار بورس یکی از راه‌های موثر برای سرمایه‌گذاری و افزایش دارایی است. بازار بورس محلی است که در آن می‌توانید انواع دارایی‌ها از جمله سهام، اوراق بهادار، کالا، انرژی و غیره را خرید و فروش کنید. برای وارد شدن به بازار بورس شما نیاز به چند مرحله ساده دارید که در زیر به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

دریافت کد بورسی

کد بورسی یک شناسه عددی است که برای شما در بازار بورس تعریف می‌شود و با آن می‌توانید معاملات خود را انجام دهید. برای دریافت کد بورسی شما باید در سامانه سجام ثبت نام کنید. سجام یک سامانه الکترونیک است که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار راه‌اندازی شده است و شما می‌توانید با وارد کردن اطلاعات شخصی خود یک کد بورسی درخواست کنید.

انتخاب کارگزار

کارگزار یک نهاد حقوقی است که به عنوان واسطه بین شما و بازار بورس عمل می‌کند و معاملات شما را در بازار ثبت و اجرا می‌کند. شما باید یک کارگزار را انتخاب کنید و با آن قرارداد منعقده و حساب تفصیلی باز کنید. همچنین شما می‌توانید از خدمات آنلاین کارگزار خود استفاده کنید و معاملات خود را از طریق اینترنت انجام دهید.

شروع معاملات

پس از دریافت کد بورسی و انتخاب کارگزار، شما می‌توانید به بازار بورس دسترسی پیدا کنید و معاملات خود را شروع کنید. شما می‌توانید با تحلیل بازار، نظرات کارشناسان، خبرهای روز و سایر منابع سهام یا دارایی‌های مناسب را پیدا کنید و خرید یا فروش آن‌ها را درخواست کنید. همچنین شما می‌توانید از سرویس‌های مشاوره، آموزش، تحلیل و سامانه‌های هوشمند خودکار استفاده کنید تا بهترین تصمیمات را بگیرید.

اصطلاحات مهم بازار بورس که باید بشناسید

بازار بورس پر از اصطلاحات و مفاهیم است که برای سرمایه‌گذاران مهم و مفید هستند. در اینجا چند نمونه از این اصطلاحات را با توضیحات کوتاه معرفی خواهیم کرد تا آگاهی بیشتری به دست آورید.

• شاخص کل: عددی است که وضعیت عمومی بازار بورس را نشان می‌دهد. شاخص کل در بورس تهران با نام TEDPIX شناخته می‌شود و بیانگر سطح قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس است.
• صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس (ETF): نوعی صندوق سرمایه‌گذاری است که دارایی‌های مختلفی را شامل می‌شود و واحدهای آن در طول روز همانند سهام در بازار معامله می‌شود.
• صندوق سرمایه‌گذاری مشترک: نوعی صندوق سرمایه‌گذاری است که پول‌های کم و زیاد را جمع آوری کرده و توسط یک تیم حرفه‌ای در بازار سرمایه‌گذاری می‌کند.
• صندوق سرمایه‌گذاری شاخصی: نوعی صندوق سرمایه‌گذاری است که هدف آن انطباق پرتفوی خود با یک شاخص بازار سهام است.
• بازار گاوی: وضعیت بازار بورس است که در آن تقاضا بسیار زیاد است و عرضه به ندرت صورت می‌گیرد. در این حالت، قیمت سهام رو به افزایش است و سرمایه‌گذاران با امید به آینده روشن بازار، خرید می‌کنند.
• بازار خرسی: وضعیت بازار بورس است که در آن عرضه بسیار زیاد است و تقاضا به ندرت صورت می‌گیرد. در این حالت قیمت سهام رو به کاهش است و سرمایه‌گذاران با ترس از آینده تاریک بازار فروش را ادامه می‌دهند.
• نماد: کد یا نام اختصاری شرکتی است که با آن در بازار فعالیت می‌کند. مثلا نماد شرکت فولاد مبارکه اصفهان FOLD است.
• سبدگردانی: عملی است که در آن سرمایه‌گذار یا مدیر صندوق سرمایه‌گذاری، سهام‌های موجود در پرتفوی خود را تغییر می‌دهد و به جای آن‌ها سهام‌های دیگری را خریداری می‌کند.
• تحلیل بنیادی: روشی است که در آن سرمایه‌گذار با بررسی عوامل اقتصادی، صنعتی و مالی شرکت، ارزش واقعی سهام آن را تعیین می‌کند.
• تحلیل تکنیکال: روشی است که در آن سرمایه‌گذار با بررسی الگوهای تاریخی قیمت و حجم معاملات سهام، روند آینده بازار را پیش‌بینی می‌کند.
• اوراق قرضه یا بدهی: نوعی اوراق بهادار است که نشان‌دهنده تعهد شرکت یا دولت به پرداخت بهای اصل و بهره آن به خریدار است.

مزایای سرمایه گذاری در بازار بورس

فعالیت در بازار بورس می‌تواند مزایای زیادی را برای معامله‌گران و سرمایه‌گذارها به ارمغان بیاورد. از همین رو شما هم این امکان را دارید که از مزایای آن برخوردار شوید. برخی از فواید فعالیت در بازار بورس را برای شما بیان خواهیم کرد.

• کسب سود
• شفافیت قانونی و حمایت
• نقدشوندگی بالا
• حفظ سرمایه در برابر تورم
• استفاده از معافیت مالیاتی
• نبود محدودیت برای سرمایه گذاری
• مشارکت در اداره شرکت

شما می‌توانید از دو راه افزایش قیمت سهم و همچنین سود نقدی به درآمد برسید. از طرفی فعالیت‌های بورس زیر نظر دولت است و از نظر قانونی اعتبار بالایی خواهد داشت. با توجه به حجم بالای معاملات در بورس، سهام شما نقدشوندگی بالایی هم خواهد داشت. چنانچه دوست دارید سرمایه خود را از تورم حفظ کنید این مورد بسیار عالی خواهد بود. شما می‌توانید مقدار سرمایه‌گذاری را به شکل دلخواه انجام دهید و از این نظر محدودیتی ندارید. همچنین وقتی سهام یک شرکت خاص را می‌خرید، از این طریق می‌توانید در اداره آن هم نقش مهمی داشته باشید.

سخن پایانی

در حال حاضر  روش‌های گوناگونی برای سرمایه گذاری وجود دارد که در بین آن‌ها بازار بورس و اوراق بهادار از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. از همین رو اگر می‌خواهید سهام بزرگ‌ترین شرکت‌های ایران را بخرید بهتر است که به سراغ بازار بورس بروید. در این مطلب به این موضوع پرداختیم که این بازار چیست و چطور باید در آن فعالیت کرد. بدون شک حضور درست در این بازار نیازمند آموزش درست خواهد بود. خوشبختانه تیم حرفه‌ای آکادمی حسن زاده فایننس در کنار شماست تا با دوره آموزش بورس فعالیت خود را در این زمینه آغاز نمایید.

سوالات متداول

۱. عرضه اولیه چیست؟

عرضه اولیه زمانی است که سهام شرکتی برای اولین بار در بازار سرمایه به فروش می‌رسد. در این حالت فروشنده شرکت است و وجوه حاصل از فروش سهام نیز در اختیار همان شرکت قرار می‌گیرد.

۲. معاملات بازار سرمایه در چه ساعت‌هایی انجام می‌شود؟

معاملات بازار سرمایه در روزهای شنبه تا چهارشنبه (به جز ایام تعطیلات رسمی) و از ساعت ۸:۴۵ تا ۱۲:۳۰ انجام می‌شود. البته بین ساعت ۸:۴۵ تا ۹:۰۰، هیچ گونه معامله‌ای انجام نمی‌شود و این بازه زمانی را پیش‌گشایش می‌گویند.

۳. حداقل ارزش هر سفارش خرید و فروش چقدر است؟

حداقل ارزش هر سفارش خرید بورسی و فرابورسی ۵۰۴ هزار تومان و حداقل ارزش هر سفارش فروش ۵ هزار تومان است.

۴. کارمزد هر معامله در بازار سرمایه چقدر است؟

کارمزد هر معامله با توجه به نوع هر ورقه بهادار و بازاری که معامله در آن انجام می‌شود تعیین می‌گردد. در حال حاضر مجموع کارمزد خرید سهام بورسی و فرابورسی به ترتیب ۰.۰۰۳۷۱۲ و ۰.۰۰۳۶۳۲ و مجموع کارمزد و مالیات فروش سهام بورسی و فرابورسی نیز ۰.۰۰۸۸ ارزش معامله است.

۵. پورتفوی یا سبد سهام چیست؟

پورتفوی یا سبد سهام مجموعه‌ای از سهام‌های مختلف است که توسط یک سرمایه‌گذار خریداری شده است. پورتفوی مناسب باید دارای تنوع و تعادل باشد تا ریسک را کاهش داده و بازده را افزایش دهد.

۶. شاخص بورس چیست؟

شاخص بورس یک عدد است که نشان دهنده عملکرد کلی بازار سرمایه است. شاخص بورس با استفاده از قیمت و تعداد سهام شرکت‌های نمادبرگزیده محاسبه می‌شود. شاخص بورس به عنوان یک نقطه مقایسه بین بازده‌های مختلف استفاده می‌شود.